Quán Hải Lùn đi dọc thời chiến qua thời bình
Cứ đến “Hải Lùn” là nôn nao, là đói, là ngửi thấy mùi đặc sản tôm, cua, ốc, ếch cùng với rau cỏ thật thà của đồng ruộng xóm làng ân tình, ân nghĩa, nơi trời cho ông Hải lùn chọn ba tấc đất cắm dùi đặt quán, nơi ông đã phát đạt, con đàn cháu đống, nơi tri ân làng nước bằng việc truyền nghề cho không biết bao nhiêu nhân công chân lấm tay bùn trở thành những người phương trưởng.

- Ốc om chuối đậu nổi tiếng của quán Hai Lùn -
Quán cơm đặt bên tả ngạn cầu Gián Khuất (Ninh Bình) và rất đúng, vô cùng đúng tầm ăn cho cả hai chiều khách, Thanh Hoá đi ra và Hà Nội đi vào.
“Cố” Hải lùn người đậm, thấp, tóc rễ tre, giọng trầm, có vẻ chưa thoát lốt quê bởi bàn tay chai sạn, ngón sù xì, nói năng bộc trực. Gặp ông là gặp vẻ mặt thân thiện, ngỡ đã quen từ lâu; gặp một nền ngoại-giao-nhân-dân mà chỉ nhân dân mới đào tạo nhuyễn thế được, chỉ bùn đất mới nặn ra được chân dung nhà ngoại giao “chân đất”, dễ gần và chu đáo vậy được. Hải lùn là một cốt cách không thể lẫn.
- Các con, các cháu, 12 khách Hà Nội. Mời các bác rửa tay, rửa mặt rồi vào xơi cơm. Hơi đông chút nhưng các cháu, các con tôi phục vụ nhanh. Mời các bác vào đi nào !!
- 8 khách trong Nam. Nào, ốc xào chuối đậu đã mang lên chưa con. Nhanh lấy rau sống, hành mùi, thơm, tỏi, ớt. Sao còn đứng đần ra thế, nhanh con. Ốc đã ngâm vào nồi chưa, nhanh kẻo mai khách lại không có cái món khoái khẩu.
Cứ đon đả thế, Hải Lùn cứ “đối ngoại”, đối nội “uyển chuyển” thế trong một quán ăn lúc cao điểm dễ đến vài trăm khách.
Rồi ông đến từng bàn xem món thừa, món thiếu, rồi kể lể đủ thứ chuyện trên trời dưới biển với khách hệt như ông nhạc trong một đám cưới đông người dự, chu đáo đón và tiễn, cảm động không tưởng được. Rõ là một nhà ngoại giao con thoi.
Người ta dừng lại quán của ông nườm nượp nườm nượp vì món ăn đáo để quê mùa , thực thà mà tinh tuý đáo để, lại cũng vì vui đáo để về cách đón khách và nói chuyện rất chi Hải Lùn.
Từ thời chiến, hình như những năm 70 ác liệt bom Mỹ tôi đã nghe đến Hải Lùn.
Cánh lái xe tải quân đội và dân sự thời ấy và mãi sau này vẫn cam đoan quán Hải Lùn mọc lên bên quốc lộ 1A từ thế kỷ trước.
Có thể họ đùa, họ đoán nhưng cũng có thể sự sành điệu của món ăn đã dựng đứng thương hiệu Hải Lùn như một pho tượng cổ, một ngôi chùa ẩm thực lâu đời và bền vững, một cột mốc ăn-uống-nhậu khó lòng xoá đi được, thay thế được.
Và người ta cứ vào ăn, nối đuôi nhau “người người lớp lớp” từ thời chiến đến thời bình. Thời bom đạn thì ăn để đánh giặc, ăn để không đói. Thời bình thì ăn để lấy ngon, để trở lại hương đồng, gió nội, cái rất dễ bị phủ lấp giữa thời kinh tế thị trường. Và bằng lưỡi, bằng mũi, bằng mắt, bằng cuống họng dạ dày ta được xuýt xoa, hầm hập về với quê hương qua cơm nóng, ốc om, ếch xào, tôm kho, cá bống và rau lang, rau muống nay bỗng hoá siêu đặc sản.
***
Siêu đặc sản ốc khi chế món ốc om chuối đậu ắt phải có hoa chuối thái mỏng, mát và bùi. Đậu phụ rán giòn bỏ vào nồi om dai đủ độ. Tía tô đúng là hái ở vườn quê. Thơm từ khói ốc thơm đi.
Siêu đặc sản lươn mới ngon đến rợn người. Lươn om chuối đậu là phải cuộn con lươn om thành bó, khoanh tròn, buộc dây sả. Nước lươn đồng ngọt lật, không phải từ mỳ chính mà từ lươn. Đúng là lươn, ăn vào đến đâu biết đến đấy, cứ trôi tuồn tuột.
Rau sống Hải lùn thì hết, hết chỗ nói. Rau sống đủ thơm, húng, hành. Rau gì hợp với thức ấy, không cãi nhau, phức hợp mà lại nhất nguyên, rất đúng “quan điểm” của các món nấu nóng.
***
Ông Hải lùn là người có văn hoá vì ông có đạo đức. Đạo đức bao giờ cũng là nền tảng của văn hoá. Thời nay có lẽ khối người phải học ông về đạo đức kinh doanh.
Đạo đức và văn hoá kinh doanh là không cầm thừa của khách một xu và không gian lận tính tiền. Đó là biểu hiện của tính sòng phẳng và tài chính chuẩn mực.
Là ăn lãi vừa phải, là lấy mồ hôi và tài hoa làm vừa miệng thế gian làm lãi, là lấy thân xác mình, lòng tốt và sự ngay thẳng để quảng bá gần xa cho thương hiệu chân thành.
Là để phúc cho con, để đức cho xóm làng đã mò cua, bắt ốc cho thương hiệu có một không hai trên quốc lộ dằng dặc từ Nam ra Bắc.
Ông có ba người con, một nữ, hai nam và đứa nào cũng thành người tử tế, tử tế từ chính “Quán cơm Hải Lùn” tử tế đi, không đĩ đượi không cờ bạc, rượu chè, hút xách, không đâm chém. cướp hiếp để báo chí truyền hình phải tốn giấy mực, làm phiền các cơ quan công quyền.
***
Bây giờ ông đã ra cỏ. Đến tiếc cho hai bờ Gián Khuất mất đi một ông già tốt bụng, nấu ăn ngon.
Bây giờ con gái ông thế chân ông “điều hành” cái quán cơm thách đố cả chiến tranh, cả thời bình.
Hải Lùn thương hiệu cứ trơ trơ ra đó, bên đường và nếu vội vã phải lướt qua thì lòng như mắc nợ, bụng dạ thì áy náy.
Trên đường về quê ngày cuối năm 2007 rẽ vào quán lại thương ông Hải Lùn đã về với đồng bãi, lại làm ốc ếch ở bờ sông đom đóm. Ở nơi ấy không biết ông còn được thưởng thức những món do chính ông nấu ra hay không. Ngon đáo để ông Hải Lùn ạ.
Và lại thon thót về kiếp luân hồi…
Mai Linh (nguồn : báo TQ)
Comments
